Terug

Doel

Overheden op lokaal, Vlaams, interfederaal en Europees niveau moeten in het kader van hun dienstverlening vaak samenwerken. In praktijk moeten bijgevolg heel wat gegevens uitgewisseld worden tussen de verschillende administraties. Deze gegevens zijn afkomstig uit verschillende systemen, zijn mogelijks niet in hetzelfde technische formaat beschikbaar, en volgen niet noodzakelijk dezelfde semantiek. Zonder het maken van afspraken, wordt kwaliteitsvolle gegevensuitwisseling onmogelijk. Deze afspraken dienen zo breed mogelijk verankerd te worden en leiden waar relevant tot een standaard met een vrijwillig toe te passen, ‘pas toe of leg uit’ of verplicht karakter, om zo nodeloze kosten voor gegevensuitwisseling te besparen.


Bij het ontwikkelen van standaarden door Vlaamse entiteiten of lokale besturen is het van belang dat de doelen van de verschillende belanghebbenden gealigneerd zijn, ook binnen de hiërarchie van een organisatie. Alle betrokkenen moeten op de hoogte zijn van de voordelen die een effectief en efficiënt gebruik van de standaard met zich meebrengt. De belanghebbenden moeten in dit geval overtuigd zijn van het nut (al dan niet rechtstreeks voor hen). Het ontwikkelproces is gebaseerd op internationale standaarden (van onder meer ISA, W3C en OpenStand), garandeert voldoende draagvlak bij belanghebbenden en voorziet in afstemming met experten zowel binnen de eigen organisatie als uit het werkveld.


Voor een gedetailleerde beschrijving van het proces en methode voor het ontwikkelen van datastandaarden zie volgend document. Voorbeelden van datastandaarden kunnen teruggevonden worden op het standaardenregister.

Roadmap

  • 1.

    Opzetten van de werkgroep en omgeving

    In deze stap wordt de praktische kant voor de organisatie van de werkgroep opgezet. Dit houdt in dat er een projectomgeving opgezet wordt, de leden van de werkgroep worden uitgenodigd en de samenstelling en wie welke rol opneemt wordt vastgelegd.


    De uit te werken standaard zit nu in de fase “in ontwikkeling”. Verder wordt de planning voor het organiseren van de werkgroepvergaderingen, de publieke review en het finaliseren uitgewerkt.

  • 2.

    Uitwerken van een initiële draft

    Op basis van de kennis aan het begin van het traject, bijvoorbeeld op basis van beschikbare projectdocumentatie, wireframes, procesbeschrijvingen, uitgewerkte use cases en bestaande modellen en standaarden wordt een sneuvelversie van de specificatie opgesteld.


    Vragen en eventuele problemen die voorkomen uit de analyse, worden opgelijst in een actielijst. Voor zoveel mogelijk punten wordt een voorstel tot oplossing uitgewerkt. Dit zal als vertrekpunt dienen voor de besprekingen en discussies in de werkgroepvergaderingen.

  • 3.

    Organiseren van de werkgroepen

    De projectmanager en editor bereiden samen de agenda voor de werkgroepvergadering voor, op basis van openstaande punten die voortkomen uit de analyse en/of de vorige werkgroepvergadering. Tijdens de werkgroepvergaderingen gaan de leden van de werkgroep, onder facilitatie van de editors door de initiële of tussentijdse draft van de specificatie, en door de verschillende punten op de agenda die opgelijst staan in de actielijst, en tracht men tot een consensus te komen.

  • 4.

    Uitwerken van tussentijdse draft specificatie

    De conclusies uit de werkgroep worden verwerkt in een nieuwe tussentijdse draft. Eventuele nieuwe punten die geïdentificeerd werden, tijdens de werkgroep of tijdens het uitwerken van een nieuwe draft, worden toegevoegd aan de actielijst en dienen als input voor het samenstellen van de agenda voor de volgende werkgroepvergadering.

  • 5.

    Tussentijdse evaluatie door de werkgroep datastandaarden

    Een stabiele tussentijdse draft specificatie wordt voorgesteld aan de werkgroep datastandaarden, samen met een overzicht van de georganiseerde werkgroepsessies en de betrokken partijen.


    De werkgroep datastandaarden beslist of de specificatie voldoende matuur is om over te gaan naar een publieke reviewperiode en hanteert hiervoor de criteria voor het promoveren tot “kandidaat-standaard”. De looptijd van de publieke reviewperiode wordt bepaald in samenspraak tussen de thematische werkgroep en de werkgroep datastandaarden.

  • 6.

    Organiseren van een publieke review

    Na het doorlopen van verschillende iteraties van stappen 4 en 5, en eens er voldoende consensus is rond de specificatie, wordt een publieke reviewperiode georganiseerd, waarbij het brede publiek gevraagd wordt om feedback te geven. Deze publieke review kan gepaard gaan met het organiseren van extra publieke workshops om feedback te capteren. Op basis van de ontvangen feedback, zijn er twee mogelijkheden:


    • De ontvangen feedback is editoriaal of resulteert in kleine semantische wijzigingen: De finale versie van het model kan worden voorbereid en er kan overgegaan worden tot publicatie, mits eventueel een korte validatie door de thematische werkgroep.
    • Bij de ontvangen feedback zitten voorstellen tot grote semantische wijzigingen: één of meerdere extra werkgroepvergaderingen zijn nodig om de nieuwe acties uit te klaren en opnieuw tot consensus te komen. Indien dit nodig geacht wordt door de werkgroep, kan er opnieuw een nieuwe publieke review georganiseerd worden.

    De standaard belandt bij het aanvangen van de publieke reviewperiode in de fase “in behandeling” en krijgt een publicatie status van “kandidaat-standaard”. Vooraleer deze fase kan aangevat worden moet het projectmanagement samen met de editors van de werkgroep en de werkgroep datastandaarden toetsen of alle criteria voor promotie tot kandidaat-standaard voldaan werden (zie stap 5).


    De publieke reviewperiode, tijdens welke de specificatie stabiel is (er worden geen wijzigingen doorgevoerd tot het einde van de publieke reviewperiode), is ideaal om proof-of-concept implementaties van de specificatie uit te werken en te evalueren. Deze proof-of-concepts kunnen uitgevoerd worden door leden van de thematische werkgroep of door externe geïnteresseerden.

  • 7.

    Finaliseren van de specificatie

    De editors verwerken, waar nodig overleg met de thematische werkgroep, alle ontvangen feedback. Dit resulteert in een finale, stabiele versie de specificatie en bijbehorende documentatie.

  • 8.

    Kwaliteitscontrole door permanente werkgroep datastandaarden

    De permanente werkgroep datastandaarden voert een kwaliteitscontrole uit om te verzekeren dat het proces correct werd gevolgd en of de doelstellingen beschreven in het Werkgroep Charter werden bereikt. Wanneer het werk positief beoordeeld wordt zal het worden voorgelegd aan het stuurorgaan voor bekrachtiging, zoniet kan de thematische werkgroep gevraagd worden (een onderdeel van) het proces opnieuw te doorlopen.


    De werkgroep datastandaarden hanteert voor deze kwaliteitscontrole de criteria voor het promoveren tot standaard.

  • 9.

    Beoordelen en bekrachtigen van de gemaakte afspraken

    Het finale domeinmodel, de bijbehorende specificatie en documentatie wordt formeel ingediend bij het stuurorgaan door de permanente werkgroep datastandaarden, samen met een rapport dat het doorlopen proces beschrijft. Na de beoordeling kan het domeinmodel gepromoot worden tot data standaard, de standaard zit dan in de fase “in gebruik”, of het stuurorgaan kan de thematische werkgroep vragen (een onderdeel van) het proces opnieuw te doorlopen.

  • 10.

    Deliverables

    Behalve bovenvermelde meetings en de voorbereiding daarvan, zal de werkgroep volgende zaken opleveren:


    • Opstellen overzicht informatienoden op basis van analyse beschikbare documentatie en bestaande standaarden
    • Organiseren van business workshop met stakeholders om de informatienoden te valideren en verder uit te breiden.
    • Organiseren en faciliteren van 4 workshops met de werkgroep samengesteld uit domeinexperten + verwerking van feedback
    • Opstellen van herbruikbare documentatie voor het informatiemodel en publicatie op data.vlaanderen.be
      • RDF Vocabularium
      • HTML-documentatie voor het vocabularium met termen en definities
      • UML-diagram
      • HTML-documentatie voor het UML-diagram
      • SHACL-validatieregels
      • JSON-LD contextbestand
    • Integratie in het OSLO-stelsel van vocabularia

Team

Het team dat door ons ter beschikking wordt gesteld bevat volgende profielen:

Project manager

De PM zal het analysetraject coördineren en de kwaliteit bewaken. Hij brengt uiteraard de expertise van OSLO (proces en methode, bestaande modellen, ...)

Semantisch expert

Zal het grootste deel van de analyse, het voorbereidend werk en de rapportering uitvoeren. De semantische expert heeft:

  • Ervaring met bestaande OSLO-modellen
  • Semantische expertise
  • Ervaring met het OSLO-team
  • Ervaring met OSLO proces en methode
  • Ervaring met faciliteren van werkgroepen

Technisch expert

Onze technische expert heeft veel ervaring met onze toolchain. Hij zal instaan voor de technische ondersteuning.

Indicatieve raming

Activiteit Aantal mandagen
Opstellen overzicht informatienoden op basis van analyse beschikbare documentatie en bestaande standaarden 6
Organiseren van business workshop met stakeholders om de informatienoden te valideren en verder uit te breiden 4
Organiseren en faciliteren van 4 thematische workshops met de werkgroep samengesteld uit domein-experten en verwerking van feedback 20
Opstellen van documentatie en herbruikbare artefacten (JSON-LD Context, SHACL file…) voor het informatiemodel en publicatie op data.vlaanderen.be 5
Integratie in OSLO stelsel van vocabularia 5
Ondersteuning op vlak van proces en methode in aanloop naar de validatie door het Stuurorgaan 4
Projectmanagement 4
Totaal 48